Maritiem werk

De onderstaande informatie gaat alleen over het ‘maritieme’ werk van Anton Heyboer, dat hij vooral maakte als (voormalige eigenaar) van een vissersschip in de jaren 50.

Anton Heyboer [1924-2005] is vooral bekend door zijn excentrieke manier van leven met meerdere vrouwen en zijn massaal geproduceerde werk van bijvoorbeeld een kip.

Minder bekend is zijn maritieme werk dat hij begin vijftiger jaren maakte toen hij (eerst) de vissersvlet [YM348] kocht en later de houten kotter Marcelle [YM384], waar hij ook op heeft gewoond.


Uit het ‘Gastenboek’ van de Emma Florence, waar Anton Heyboer in heeft geschreven, blijkt dat de periode in IJmuiden (en het contact met Frans Verpoorten) van groot belang zijn geweest voor de ‘vernieuwing in de artistieke uiting’ van Anton Heyboer:

bron: Gastenboek ‘Emma Florence‘ van Frans Verpoorten, met toevoeging (midden) van transcript van de door Anton Heyboer geschreven tekst.

In het boek ‘HEYBOER, een biografische speurtocht’ auteur Bert Nijmeijer staat beschreven hoe Anton Heyboer eigenaar werd van (eerst) de vissersvlet [YM348] en later de Marcelle [YM384]

Lees meer > [passages uit het boek ‘HEYBOER’ van Bert Nijmeijer



In 1950 maakte Anton Heyboer deze ets: Gezicht op het Spaarne met de Waag en de St-.Bavokerk op de achtergrond. Totaal afwijkend van de kunst waarmee hij beroemd is geworden.

Bron: Beeldbank Noord-Holland. Collectie Gemeente Haarlem


In 1948 kocht hij voor f 100,- een vlet die een lange bijzondere naam kreeg: ‘La Mar Santa Cruz Piscadore‘. Op enkele etsen staat de afkorting van de lange naam: ‘MARI‘. Ook werd (of was?) de vlet voorzien van een visserijnummer IJM348 of YM348.

Anton Heyboer heeft zelf de aankoop van zijn vlet beschreven. Voor de aankoop heeft hij enige tijd doorgebracht in het psychiatrische ziekenhuis ‘Meerenberg’. Onder de handgeschreven tekst staat het transcript:

bron: website anton-heyboer.nl

Meer informatie over de avonturen met de vlet zijn beschreven door de kunstschilder Frans Verpoorten, die zelf een hoogaars had gekocht. Hij schreef in een tweedelig artikel in een krant [helaas is het niet bekend in welke krant] over zijn schepen waarbij hij het contact met Anton Heyboer beschrijft. Samengevat:

In het voorjaar van 1954 vertrekken Frans Verpoorten, vrouw, kinderen en gast Anton Heyboer vanuit de industriehaven in Haarlem met de hoogaars Emma Florence richting IJmuiden, met de vierriems-vlet van Anton op sleeptouw. Frans en Anton (beide 30 jaar oud) moeten de hoogaars met twee vaarbomen vooruitduwen. Hun huisarts kwam met zijn auto naar het Noorder Spaarne en vond de reis onverantwoordelijk en verklaarde hen ‘voor gek’. Dat laatste vond Frans pijnlijk omdat Anton net ontslagen was uit de psychiatrische inrichting. De mannen zetten door en belanden uiteindelijk in IJmuiden. Dat is te zien op twee etsen van Anton Heyboer:

Ets van Anton Heyboer. De hoogaars Emma Florence (met de vlet MARI van Heyboer op sleeptouw) wordt de haven van IJmuiden binnengebracht langszij een sleepboot
Ets van Anton Heyboer. De hoogaars Emma Florence en de vlet Mari liggen aangemeerd langszij een viskotter.

Op een middag in IJmuiden tuigt Anton zijn roeivlet op met een ‘paaltje als mast en een zeil van aan elkaar gebonden dekzeil’ met de bedoeling ermee te kunnen zeilen.

Het geheel was zo zwaar dat er een storm moest staan om vooruit te komen. Anton gaat ’s middags om 4 uur nog even de zee op, ondanks de herinnering dat men om 6 uur gaat eten. Als hij om 7 uur nog niet terug is, gaat Frans naar de meldpost (de semafoor) die de vlet van Heyboer net met de kijker hadden gezien. Helaas is de scan van het artikel niet compleet, waardoor de afloop niet leesbaar is…

De onderstaande ets geeft een goede indruk van Anton in zijn vlet.

Anton Heyboer, ets uit 1985, als herinnering aan de jaren 50 met de roeivlet ‘La Mar Santa Cruz Piscadore‘ (YM348)
Anton Heyboer: bijgeschreven tekst: [links] ‘Trawler en garnalenvisser … de Ymuiden 348 mijn palingvisservlet’.[rechts] ‘de Ym348 vóór de kust Ymuiden‘.


Anton Heyboer, YM348 in de haven van IJmuiden, gemaakt in de periode 1980-1989, acrylverf op papier. Bron: Catawiki

Met de vlet YM348 is Anton Heyboer gaan vissen op paling met 1100 haken. De eerste keer had hij een goede vangst, maar daarna niets meer. Heyboer wist niet dat als je de haken niet goed schoongemaakt de paling zich niet meer laat vangen.

Opvallend vaak staan de vuurtoren en de semafoor op de etsen/tekeningen van Heyboer, die in IJmuiden zijn gemaakt. Op de foto de vuurtoren en semafoor in 1954. Rechts 3 fragmenten uit het werk van Heyboer met de vuurtoren + semafoor:

Bron: foto links: vuurtorens nederland. Rechts 3 x een fragment van kunstwerken Anton Heyboer

Op Marktplaats wordt werk van Anton Heyboer, waaronder deze 3 maritieme werken:


Anton Heyboer
Anton Heyboer
Anton Heyboer

bron: website ‘galeriepeterleen’


Het leven in IJmuiden speelt zich af op en rond dit kaartje van de haven van IJmuiden.

Bron: Topotijdreis , kaart van het jaar 1962

YM384 MARCELLE

In 1958 heeft Heyboer een groter schip gekocht. Het lijkt op een oud Zuideuropees visserscheepje dat de naam St. E. Marcelle krijgt [genoemd naar zijn dochter Marcelle]. Op het houten schip staat ook het visserijnummer YM384. Het is de bedoeling om naar Frankrijk te varen, maar hij blijft steken in Amsterdam. In de herfst wordt het te koud en nat aan boord. Anton verkoopt de Marcelle en kan gedurende de winter bij de fotograaf Ed van der Elsken op zolder wonen.

links: De kotter IJM384 St. E. Marcelle van Anton Heyboer in Spaarndam (met de sloep van Frans Verpoorten langszij). rechts: Anton’s vrouw Erna met zijn dochter Marcelle op de kotter. bron: website anton-heyboer


Heyboer heeft (voor zover bekend) vrijwel altijd zijn eigen vlet IJM348 getekend/geëtst. Uitzondering is de waalschokker CHRISTINA II [gedateerd 1975] van zijn nieuwe partner Joke:


De komst van 2 extra vrouwen (Marike en Joke) ging niet makkelijk in het begin. Daarom kocht Anton Heyboer 2 schepen. Marike en Joke hebben eerst twee jaar op een schip gewoond, ligplaats Noord-Hollands kanaal :

  • Marike op de ‘BETO II‘, die ze de naam ‘Helena‘ gaf (foto boven & linksonder)
  • Joke noemde haar klipperaak ‘Maria‘ (foto rechtsonder)

Anton gaf de 2 vrouwen de taak om het vlak van de schepen helemaal schoon te maken en in de olie te zetten. Door het uitvoeren van die zware klus toonden ze aan écht bij Anton Heyboer te willen wonen.


Uit deze informatie blijkt dat de ‘Helena‘ (ex-‘Beto II‘) eigendom werd van de graficus Anton Heyboer en later van de etsdrukster Maria Johanna Nefkens. In 1979 werd het schip weer verkocht.

Bron: Scheepsliggers


Anton’s vissersloep IJM348 staat meerdere keren op kunstwerken van Heyboer, maar heeft hij de kotter IJM384 ook getekend/geschilderd? Stuur een reactie >

Passages uit het boek van Bert Nijmeijer

Passages uit het boek van Bert Nijmeijer over de avonturen met de vissersvlet IJM348 en de kotter YM384:

Passage vanaf pagina 104:

Bron: HEYBOER, auteur Bert Nijmeijer

Bron: HEYBOER, auteur Bert Nijmeijer

Passage op pagina 106:

Passage vanaf pag. 157 :

Bron: HEYBOER, auteur Bert Nijmeijer

Passage pagina 164

Bron: HEYBOER, auteur Bert Nijmeijer

Passage pagina 165:

Bron: HEYBOER, auteur Bert Nijmeijer

Passage pagina 170 [over het einde van het avontuur met de kotter Marcelle]

Bron: HEYBOER, auteur Bert Nijmeijer


Terug naar begin > [van Maritiem werk Anton Heyboer]
Schepen van kunstschilders >

Kunstschilders >

Homepage >